Uzumda bozor tahlilini qanday qilish kerak: 6 qadamli tartib

Bozor tahlili — tovar sotib olishdan oldin qilinadigan ish. Maqsad oddiy: «bu tovar sotiladimi, men uning o'rnini topa olamanmi va foyda qoladimi» degan savolga his-tuyg'u bilan emas, raqam bilan javob olish. Quyida Uzumda bozorni o'rganishning olti qadamli tartibi. Ko'rsatilgan misollar MARGN'ning Bozor tahlili bo'limidan, lekin mantiq har qanday vosita uchun bir xil.
1-qadam. Kategoriyani tanlang va davrni belgilang
Avval keng kategoriyadan boshlang, keyin tarmoqlarga tushing. Davr sifatida 30 kunni asos qiling: u aksiya va bayram sakrashlarini silliqlaydi. Keyin 90 kun bilan solishtiring — o'sish yoki pasayish shunda ko'rinadi. Kategoriya kartasida sakkizta asosiy ko'rsatkich bor: tushum, sotilgan dona, do'konlar, sotuvli do'konlar ulushi, kartochkalar, sotuvli kartochkalar, SKU va kunlik sotuv.

2-qadam. Nishaning asosiy ko'rsatkichlarini tekshiring
Agar tanlagan kategoriyada tushum katta, do'konlar kam, sotuvli kartochkalar ulushi yuqori bo'lsa — bozor bo'sh joy beradi. Tushum katta, lekin do'konlarning 10% idan kami sotayotgan bo'lsa — bozor «to'la» ko'rinadi, aslida ko'pchilik sotmaydi. Mezonlarning to'liq ro'yxati — nisha tanlash maqolasida.
Ikkita narsaga alohida qarang:
- Dinamika — talab o'syaptimi, mavsumiymi yoki tushyaptimi (mavsumiylik);
- Narx segmentlari — qaysi narx oralig'ida tushum katta, lekin kartochka kam. Aynan shu oraliq eng yaxshi kirish nuqtasi.
3-qadam. Monopoliya va kirish darajasini baholang
Tushumning qancha qismi bitta-ikkita do'konga tegishli? Agar yetakchi bozorning katta qismini olsa, narx va reklamada u bilan kurashish qiyin. Yaxshi nishada tushum o'nlab do'kon o'rtasida taqsimlangan bo'ladi. Pastroq «kirish qiyinligi» va yuqori «imkoniyat» — yaxshi belgi.
4-qadam. Tovarlarni o'rganing
Kategoriya ichidagi kartochkalarni tushum bo'yicha saralang. Savollar:
- eng yaxshi sotilayotgan tovarlar qanday narxda?
- qaysi SKU (rang, o'lcham) yetakchi — ya'ni xaridor aslida nimani tanlayapti?
- yangi kartochkalar birinchi 2 haftada ko'p buyurtma yig'ayaptimi? Unda talab bor.
- sotuv narx o'zgarishi bilan qanday bog'liq (narx tushganda sotuv oshdimi)?
Tushumi kam, sharhi yo'q kartochkalar bozorni emas, shovqinni ko'rsatadi — ularni filtr bilan olib tashlang. Batafsil — Uzumda nima sotish kerak.
5-qadam. Raqobatchi do'konlarni tahlil qiling
Reytingda yetakchilarni toping va har birining kartasini oching: tushum, kunlik sotuv, qoldiq, aylanma, qaysi brend va kategoriyada kuchli, asosiy («lokomotiv») tovarlari qaysilar. Maqsad — nusxalash emas, bo'shliq topish: ular qaysi narx oralig'ini, qaysi rangni yoki qaysi kafolatni qoldirgan? (raqobatchilar tahlili).
6-qadam. Qidiruv so'zlarini tekshiring
Xaridor tovarni qidiruvdan topadi. Har bir kalit so'z uchun qarang:
- talab dinamikasi va tushum;
- qancha kartochka bu so'z bo'yicha chiqadi va ularning qancha qismi reklamada;
- kirish qiyinligi (past bo'lsa, yangi kartochka ham tepaga chiqishi mumkin);
- do'konlar hukmronligi — bitta do'kon tushumning katta qismini olayotgan bo'lsa, so'z «yopiq».
Tegishli so'zlarni kartochka nomi va xususiyatlariga kiriting (kalit so'zlar).
Natijani qarorga aylantiring
Tahlil oxirida har bir g'oya uchun bitta jadval to'ldiring:
- Bozor hajmi va dinamikasi — yaxshi / o'rtacha / yomon.
- Raqobat va yetakchilar ulushi.
- Maqsadli narx va shu narxda sof foyda (kalkulyator).
- Birinchi partiya hajmi va xavf.
Ikki-uch mezon bo'yicha yomon bo'lsa — tovarni rad qiling. Bitta g'oyani ushlab turish emas, 10–20 g'oyadan 1–3 ta eng yaxshisini tanlash — maqsad.
Qanday xatolardan qochish kerak
- bitta kuni yoki aksiya haftasidagi raqamga tayanish;
- faqat tushumga qarab, sotuvchi va kartochka sonini unutish;
- tahlilni bir marta qilib qo'yish — bozor o'zgaradi, tanlagan nishani oyda bir marta qayta tekshiring;
- tovarning foydasini hisoblamay, faqat «sotiladi» deb xulosa qilish.
Tovarni olgach va sotuv boshlangach, tahlil o'z do'koningizga o'tadi — kabinet tahlili bo'yicha qo'llanma.
Manba: MARGN Akademiya — Bozor tahlili qo'llanmalari. Namuna ma'lumotlar — demo hisobdan.





